Wat is een drukmeter?

De werking van een drukmeter

De werking van een drukmeter berust op een drukgevoelig element dat vervormt onder druk, waarna die vervorming wordt omgezet in een afleesbare waarde.

Bij mechanische meters is dat element meestal een bourdonbuis: een gebogen buisje dat zich licht strekt zodra de druk oploopt. Die beweging gaat via een mechaniek naar een wijzer op de schaal. Een membraan of capsule doet hetzelfde werk, vooral bij lagere drukken en agressievere media.

Bij een elektronische drukmeter zit achter het membraan een element met een piëzo-eigenschap. Dat element genereert een elektrische spanning die evenredig is met de druk, waarna de printplaat die spanning omrekent naar een waarde op het display of naar een uitgangssignaal voor een PLC of regelaar.

Soorten drukmeters

Drukmeters zijn er in drie hoofduitvoeringen, elk met een eigen manier van meten en doorgeven:

• Manometer: toont de druk direct op een analoge wijzerplaat of een digitaal display en is de bekendste vorm.
• Drukschakelaar: bewaakt een grenswaarde en schakelt bij een te hoge of te lage druk een apparaat in of uit, of geeft een alarm.
• Druktransmitter: zet de druk om in een elektrisch signaal voor een regel- of bewakingssysteem.

De druktransmitter wordt ook drukopnemer genoemd. Voor procesbewaking waarbij je de druk continu doorgeeft aan de besturing, werk je met een drukopnemer met een hoge nauwkeurigheid in plaats van een losse meter met wijzer. Welke uitvoering je kiest, hangt af van of je de waarde alleen wilt aflezen of ook wilt verwerken in je installatie.

Analoge versus digitale drukmeter

Het verschil tussen een analoge en een digitale drukmeter zit in de manier van aflezen en verwerken. Een analoge manometer laat de druk zien met een wijzer over een schaalverdeling, meestal in bar, en is robuust en onderhoudsarm. Bij trillingen of drukstoten kies je een met glycerine gevulde uitvoering: de vloeistof dempt de wijzer, zodat je toch een stabiele waarde afleest.

Een digitale drukmeter toont de druk op een display en biedt een aantal extra functies:

• Automatische eenheidswisseling, zodat de meter de eenheid aanpast aan de gemeten waarde.
• Achtergrondverlichting voor het aflezen in donkere ruimtes.
• Het loggen van meetwaarden, zodat je metingen achteraf kunt controleren.

Voor toepassingen waarin je de waarde wilt vastleggen of doorsturen, is een digitale drukmeter of transmitter praktischer dan een analoge meter.

Welke drukbereiken meet een drukmeter?

Een drukmeter meet druk altijd ten opzichte van een referentiepunt, en dat referentiepunt bepaalt wat je afleest. De vier gangbare druksoorten zijn:

• Relatieve druk: het verschil met de actuele omgevingsdruk, de meest voorkomende meting en meestal overdruk.
• Absolute druk: gemeten ten opzichte van een absoluut vacuüm, voor situaties waarin de exacte druk telt.
• Verschildruk: het drukverschil tussen twee punten met twee aansluitingen, handig voor filterbewaking en niveaumeting.
• Onderdruk: druk lager dan de omgeving, die je meet met een vacuümmeter.

Het bereik dat je kiest, ligt altijd ruim boven de maximale werkdruk. Een drukmeter die buiten zijn bereik draait, wordt onnauwkeurig en kan beschadigen.

Toepassingen van een drukmeter

Toepassingen van een drukmeter vind je in vrijwel elk systeem waar druk bewaakt of geregeld wordt. In een cv-installatie houdt een meter de waterdruk in de gaten, in de werkplaats de perslucht en in zware machines de hydrauliek. In de maakindustrie speelt drukmeting een rol in het beveiligen en bijsturen van hele productieprocessen.

Drukmeter voor persluchtsystemen

In persluchtsystemen bewaakt een drukmeter de luchtdruk die een compressor levert en verdeelt naar gereedschap en machines. Je let hier vooral op het bereik ten opzichte van de werkdruk van de compressor en op een uitvoering die tegen pulsaties kan.

Een te lage of te hoge persluchtdruk verstoort het gereedschap achteraan de leiding, dus een betrouwbare meter voorkomt uitval.

Drukmeter voor hydrauliek

In hydrauliek meet een drukmeter de veel hogere systeemdruk van olie onder belasting. Deze druk loopt sterk op en schommelt met de belasting, waardoor een robuuste meter met een ruim bereik nodig is.

Een glycerinevulling dempt ook hier de drukpieken, zodat de wijzer leesbaar blijft en het instrument langer meegaat.

Drukmeter in de procesindustrie

In de procesindustrie bewaakt een drukmeter de statische druk in gesloten vaten en leidingen, om het proces te regelen en te beveiligen.

Bij kunststofverwerking zoals extrusie en spuitgieten gaat het om de smeltdruk in de cilinder of matrijs, die je meet met speciale druksensoren voor de maakindustrie die bestand zijn tegen hoge temperaturen.

Vaak meet je in dezelfde zone ook de temperatuur met thermokoppels, zodat je druk en temperatuur samen bewaakt en bijstuurt.

Hoe kalibreer je een drukmeter?

Een drukmeter kalibreer je door de meetwaarde te vergelijken met een gekalibreerde referentiedruk en de afwijking vast te leggen of bij te stellen. Je gebruikt hiervoor een referentie die duidelijk nauwkeuriger is dan de te controleren meter, vaak op basis van een deadweight tester of een digitale drukkalibrator.

Voor mechanische manometers geldt de norm NEN-EN 837 als uitgangspunt. Kalibreren is nodig omdat een drukmeter na verloop van tijd afwijkt door slijtage, trillingen of omgevingsinvloeden.

Een onopgemerkte afwijking leidt tot verkeerde procesbeslissingen en in het ergste geval tot onveilige situaties. Voor het controleren en kalibreren van druksensoren zijn er aparte hulpmiddelen voor drukcontrole en kalibratie die de meting traceerbaar houden.

Drukmeting in je productieproces met Rokoma

Draait jouw proces op nauwkeurige drukmeting, dan is de juiste keuze belangrijker dan de goedkoopste meter. Bij Rokoma krijg je een echte technicus aan de lijn die met je meedenkt over bereik, aansluiting en toepassing, in plaats van een verkoper met een standaardantwoord.

Voor procesdruk en smeltdruk in de kunststofverwerking leveren we drukopnemers en druksensoren van Dynisco, waarvan we de enige officiële dealer in Nederland zijn.

De gemeten waarde lees je vervolgens uit en bewaak je met bijpassende indicators en controllers. Twijfel je welk instrument het beste past bij jouw proces, neem dan gerust contact op, dan kijken onze technici met je mee.