Thermokoppel type T

Wat is een thermokoppel type T?

Een thermokoppel type T bestaat uit twee draden van verschillende metalen die aan één uiteinde met elkaar verbonden zijn. Het positieve poot is van zuiver koper, het negatieve poot van constantaan, een koper-nikkel legering. De materiaalcombinatie wordt in technische documentatie aangeduid als Cu-CuNi. Wanneer er een temperatuurverschil ontstaat tussen het gelaste meetpunt en het aansluitpunt, wekt het thermo-elektrisch effect (het Seebeck-effect) een spanning op die door een meetinstrument wordt omgezet in een temperatuurwaarde.

Type T behoort tot de standaardgenormeerde thermokoppels onder de Europese norm IEC 60584-1 (in Duitsland en Nederland ook bekend onder de aanduiding DIN EN 60584-1). Deze norm legt zowel de basiswaarden van de thermospanning vast als de tolerantieklassen, zodat sensoren onderling uitwisselbaar zijn binnen hun specificatie.

Een veel voorkomende verwarring: de "constantaan" in type T is niet identiek aan de constantaan in type J. De legeringen verschillen in samenstelling, waardoor type T en type J niet onderling uitwisselbaar zijn. Wil je meer achtergrond over de werking en types in het algemeen, kijk dan op de overzichtspagina thermokoppels.

Temperatuurbereik en nauwkeurigheid

Het standaard meetbereik van een thermokoppel type T loopt van -200 °C tot +350 °C. Speciale uitvoeringen kunnen tot -250 °C meten, buiten de genormeerde tolerantieklassen, wat type T geschikt maakt voor cryogene toepassingen die diep onder het vriespunt liggen.

Binnen dit bereik staat type T bekend om zijn hoge nauwkeurigheid en uitstekende herhaalbaarheid. Vooral tussen -200 °C en +200 °C presteert hij stabiel en consistent. De tolerantieklassen volgens IEC 60584-1 zijn als volgt opgebouwd: klasse 1 met een afwijking van ongeveer ±0,5 °C, klasse 2 met ongeveer ±1,0 °C, en klasse 3 voor het bereik van -200 °C tot +40 °C. De exacte tolerantie hangt af van de meettemperatuur en wordt door de norm in detail beschreven.

Belangrijk aandachtspunt: boven +350 °C oxideert het koperen poot in zuurstofrijke atmosferen. Voor metingen die langdurig boven dit niveau plaatsvinden, is type T niet de juiste keuze.

Wanneer kies je voor een type T thermokoppel?

Type T is bij uitstek het thermokoppel voor toepassingen waarin lage en cryogene temperaturen exact in beeld moeten zijn. De combinatie van een breed lage-temperatuurbereik en hoge herhaalbaarheid maakt hem geschikt voor onder meer:

• Voedingsindustrie en koeltechniek: in vriestunnels, koelcellen en pasteurisatieprocessen tot rond +120 °C.
• Vriesinstallaties en cryogene processen: waar zeer lage temperaturen nauwkeurig in beeld moeten blijven.
• Laboratoria en R&D: waar kleine temperatuurverschillen aantoonbaar en herhaalbaar moeten zijn.
• Farmaceutische processen: zoals vriesdroging en het koud bewaren van producten.
• HVAC en klimaatbeheersing: voor stabiele bewaking van lagere temperaturen.
• Procesmonitoring: in industrieën waar lage temperaturen continu gevolgd worden.

Bij Rokoma kun je type T laten produceren in elke gangbare bouwvorm. Afhankelijk van je toepassing kies je:

• Snelkoppeling voor industriële toepassing: kies de uitvoering als bajonet thermokoppel.
• Montage op moeilijk bereikbare plekken of in matrijzen: ga voor het flexibel thermokoppel.
• Toepassingen waar trillingen een rol spelen: kies een thermokoppel met montagestrip.
• Metingen op vlakke of cilindrische oppervlakken: kijk bij de oppervlakte thermokoppels.

Elk van deze bouwvormen kun je laten uitvoeren met een type T meetelement, zodat je altijd de juiste sensor voor jouw proces in bedrijf hebt.

Aansluiting, kleurcode en kabel

Volgens de Europese norm IEC 60584-3 herken je een type T thermokoppelkabel aan een bruine buitenmantel. Het positieve poot (koper) heeft een bruine kleur, het negatieve poot (constantaan) is wit. Voor wie internationaal materiaal ontvangt is het goed te weten dat onder de Amerikaanse norm ANSI/MC96.1 de aderkleuren afwijken: daar is het positieve poot blauw en het negatieve poot rood, met dezelfde bruine mantel. Bij twijfel over welke norm gebruikt wordt, leveren onze technici altijd duidelijkheid.

Voor signaaloverdracht over langere afstanden gebruik je een verlengkabel, in de norm aangeduid als TX. Een verlengkabel is gemaakt van hetzelfde materiaal als de sensor zelf (koper en constantaan) en kan zonder signaalverlies de meting overbrengen naar een regelaar of datalogger.

Een technisch detail dat van belang is: de norm DIN EN 60584-3 definieert géén compensatiekabel voor type T. Voor overbrugging naar een meetinstrument gebruik je dus altijd een verlengkabel TX, waarbij de aansluitpunten van de kabel binnen het in de norm gespecificeerde temperatuurbereik moeten blijven om binnen tolerantie te meten.

Aandachtspunten bij installatie

De hoge thermische geleidbaarheid van het koperen poot is voor type T zowel een sterkte als een aandachtspunt. Bij een ondiepe montage kan warmte langs de draad weglopen, wat de meting kan beïnvloeden (warmtelek). Dit los je op door voldoende indompeldiepte aan te houden of door een passend mantelmateriaal en isolatie te kiezen voor de toepassing.

Vervang nooit een type T door een type J of omgekeerd, ook niet als noodoplossing. De namen lijken op elkaar, maar de legeringen verschillen. Verwisseling leidt zonder uitzondering tot een meetfout in het signaal.

Houd in een zuurstofrijke atmosfeer het meetbereik onder +350 °C. Bij langdurige blootstelling daarboven oxideert het koperen poot en gaat de meting driften. Voor toepassingen waar nauwkeurigheid kritisch is, plan je periodieke kalibratie van de meetketen in.

Type T thermokoppel bij Rokoma

Rokoma levert thermokoppels type T op aanvraag in alle gangbare uitvoeringen. Of het nu gaat om een bajonet, een flexibel, een thermokoppel met montagestrip, een oppervlakte-uitvoering of een mineraal-geïsoleerde sensor: we maken hem op maat conform jouw specificaties. Standaard én maatwerk, al vanaf 1 stuk.

Bij Rokoma denken onze technici met je mee over de juiste configuratie: lengte, diameter, tip, kabellengte, aansluiting, isolatie en mantelmateriaal stem je af op de toepassing. Geen keuzemenu, geen verkooppraat, gewoon een vakman die snapt wat je probeert te meten. Onze inmeetservice op locatie helpt om bestaande productielijnen volledig in kaart te brengen, zodat vervanging van sensoren of bredere meetketens snel en zonder fouten verloopt.

Vraag een offerte aan bij Rokoma

Heb je een type T thermokoppel nodig in een specifieke uitvoering, of weet je nog niet welke configuratie het beste past bij jouw toepassing? Vraag een offerte aan voor een uitvoering op maat, of bel met onze technische dienst voor advies. Je spreekt direct met een vakman die de techniek kent, geen verkoper. Spoedlevering is mogelijk wanneer de productie even niet kan wachten.